Şimal Axını” partlayışı: Yeni geosiyasi qarşıdurmanın başlanğıcı?
Son vaxtlar beynəlxalq arenada gərginlik daha da artır. “Şimal Axını” qaz kəmərinin partladılması qlobal geosiyasi mübarizənin yeni mərhələyə keçdiyinin açıq göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Politoloq Ərəstun Oruclunun fikrincə, bu hadisə dünya nizamında ciddi dəyişikliklərə yol aça bilər və onun nəticələri təkcə Rusiya və Avropa ilə məhdudlaşmayacaq.
Təxribatın arxasında kim dayanır?
Kəmərin partladılması ilə bağlı müxtəlif versiyalar səsləndirilir. Lakin hələlik rəsmi olaraq heç bir sübut təqdim edilməyib. Əsas müzakirə olunan məsələ isə bu təxribatın hansı məqsədlə törədildiyidir. Ekspertlərin fikrincə, Rusiya qazının Avropaya nəqlinin dayandırılması ilə yanaşı, hadisə enerji bazarının yenidən formalaşmasına səbəb ola bilər.
Maraqlıdır ki, kəmərin keçdiyi ölkələrin rəsmiləri bu hadisə ilə bağlı ziddiyyətli açıqlamalar verirlər. İstənilən halda, mütəxəssislər kəmərin bərpasının azı altı ay çəkəcəyini bildirirlər. Bu müddət ərzində enerji tədarükünün alternativ mənbələr hesabına həyata keçirilməsi gündəmə gələcək.
Almaniya və ərəb ölkələri ilə yeni enerji sazişləri
Qaz böhranının mümkün fəsadlarını nəzərə alan Almaniya, hadisədən bir gün əvvəl Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ və Qətərlə enerji sahəsində əməkdaşlıq sazişləri imzalayıb. Kansler Olaf Şolzun bu addımı Avropanın gələcəkdə Rusiya qazından tamamilə imtina etmək planlarını təsdiqləyir.
Xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanı ilə hidrogen istehsalı və BƏƏ ilə maye qaz ixracı sahəsində bağlanmış müqavilələr uzunmüddətli perspektivdə böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu ilin sonuna qədər isə yalnız BƏƏ Almaniyaya maye qaz tədarük edəcək ki, bu da Avropanın Rusiya qazından asılılığını daha da azaldacaq.
Hadisənin geopolitik konteksti
Bu hadisənin Rusiyanın Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərində keçirdiyi “referendum” dövrünə təsadüf etməsi diqqət çəkir. Bundan əlavə, Avropa İttifaqının Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar paketi ilə bağlı açıqlamalar verməsi də təsadüfi görünmür.
Hadisənin baş verdiyi gün Rusiya Dövlət Dumasının spikeri Vyaçeslav Volodinin Azərbaycana səfər etməsi və rusiyalı nümayəndə heyətinin Azərbaycan və Xəzər regionu üzərindən Yaxın Şərqə çıxış imkanlarını müzakirə etməsi də diqqət çəkən məqamlardandır. Bütün bu hadisələrin 3-4 gün ərzində baş verməsi geosiyasi proseslərin koordinasiya olunduğu ehtimalını gücləndirir.
Geosiyasi qarşıdurmanın yeni mərhələsi
Ərəstun Oruclunun sözlərinə görə, baş verən hadisə qlobal güclər arasında enerji resursları uğrunda yeni mübarizə dalğasının başlanğıcı ola bilər. Xüsusilə də Xəzər-Qara dəniz hövzəsinin bu proseslərdə daha aktiv rol oynayacağı istisna edilmir.
Xəzər hövzəsi ölkələrinin, o cümlədən Azərbaycanın enerji ehtiyatları və nəqliyyat infrastrukturunun əhəmiyyəti artmaqdadır. “Şimal Axını” qaz kəmərinin sıradan çıxarılması Xəzər qazının Avropaya nəqlində mühüm yer tutan Cənub Qaz Dəhlizinin strateji əhəmiyyətini daha da artırır.
Bu baxımdan, qarşıdakı dövrdə Xəzər-Qara dəniz hövzəsində geosiyasi proseslərin daha da intensivləşəcəyi və bu regionun dünya enerji bazarında əsas oyunçulardan birinə çevriləcəyi gözlənilir.
Hi, this is a comment.
To get started with moderating, editing, and deleting comments, please visit the Comments screen in the dashboard.
Commenter avatars come from Gravatar.